Pirinç Değirmencileri Derneği (PDD) Turgay Yetiş

 

ile çeltik sektörünün sorunlarını, geleceğini, teknolojik altyapıyı ve 2010 beklentilerini konuştuk.

Türkiye pirinç piyasasının temel özellikleri nedir?
Türkiye halkı genelde japonica pirinç özelliklerinde pirinç yer, bunlar Baldo, Osmancık gibi çeşitlerdir. Aynı zamanda çoğu zaman tüketicimiz kaliteli, iyi, işlenmiş malı tercih eder. Yerli üretimin son yıllarda sürekli artış göstermesi, yerli mal tüketimini ve bağımlılığını daha da arttırmıştır. Zira Türkiye’de üretilen pirinç çeşitleri, Türk halkının damak tadına çok daha iyi hitap etmektedir.

Ülkemizin yıllık pirinç tüketimi nedir ve yerli çeltik üretimi bu ihtiyacı karşılamaya yetiyor mu?
Çeltik üretimimiz artan nüfus karşısında maalesef şimdilik tüketimi karşılayamıyor. Ancak son yıllarda meydana gelen üretim artışları böyle devam ederse, birkaç yıl sonunda kendimize yeterli olabiliriz. Ancak bu konuda ciddi çalışmalar yapılması gerekiyorTürkiye’de çeltik sektörü 2007 yılından bu yana yılda ortalama % 10 -11 civarında büyüme göstermiş ve 2009 yılında üretim 750.000 ton olmuştur. 2010 yılı beklentimiz ise çeltik bazında 850.000 mt civarındadır. Tabii bu hava koşullarına göre değişim gösterebilir.

2008 yılına kıyasla 2009 yılında pirinç iç satışları ton bazında % 4,8 gerilemiştir. Ancak üretimde ciddi artışlar söz konusudur.

Çeltik üretimi ülkemizde hangi bölgelerde yaygın olarak yapılıyor?
Çeltik üretimi başta Trakya bölgesi olmak üzere, Marmara ve Karadeniz bölgesinde yoğunlaşmıştır. Trakya Bölgesi yaklaşık Ülkemizin % 40 üretimini gerçekleştirmektedir.Bunların yanında Diyar-bakır, Adana, Mersin gibi yerlerde de az da olsa üretim yapılmaktadır.

İthalat yaptığımız ülkeler ve ithalat değerleri nedir? İhracatımız var mı?
2008 yılına kıyasla 2009 yılında pirinç ithalatı değer bazında % 24 ve ton bazında % 8,7 oranında azalmıştır. 2009 yılında ithalat yaptığımız ilk on ülke Mısır, ABD, Uruguay, Pakistan, Arjantin, İtalya, Rusya, Vietnam, Yunanistan ve Bulgaristan’dır. İthalatımız kısmen hammadde kısmen de işlenmiş pirinç olarak gelmektedir.

AB ülkeleri başta olmak üzere Bağımsız Devletler Topluluğu, Doğu Avrupa ve Orta Doğu ülkeleri başlıca dış pazarlarımızı oluşturmaktadır. Ülkeler bazında değerlendirildiğinde Almanya, Belçika, K.K.Türk Cumhuriyeti, İngiltere, Irak, İsrail, Azerbeycan, Ürdün ve Lübnan’ın ihracatımızda önde gelen ülkeler olduğu görülmektedir.

Türk toplumunun ana besin maddesi pirinç olmamakla birlikte beslenme geleneğimiz içerisinde önemli bir yeri var. Türkiye’deki kişi başı pirinç tüketimiyle diğer dünya ülkeleri arasında bir karşılaştırma yapar mısınız?
Pirinç dünyada ana besin maddesidir. Buğdaydan daha fazla tüketilmektedir. Örneğin Uzakdoğu’da kişi başı tüketim yıllık 100 kg üzerindedir. Ancak Türkiye’de kişi başı pirinç tüketimi yaklaşık 7 kg civarındadır.Biz bir buğday ülkesiyiz ve daha çok buğday unu tüketiyoruz yani ekmek yiyoruz.

Türkiye’deki çeltik fabrikalarının teknolojik yapıları nasıl, bilgi verir misiniz?
Türkiye’nin coğrafi, jeopolitik ve lojistik konumu, bölge pazarlarındaki gelişme potansiyeli ve AB müzakerelerinin başlaması nedeniyle sektörde beklenen yapısal değişim olasılıkları (ekonomik ölçeklerde üretim, kayıt içine alma ve kurumsallaşma, AR-GE ve teknolojik yatırım imkanı ) sektör için önemli fırsatlar oluşturmaktadır.Türkiye de son yıllarda Çeltik fabrikalarında ciddi değişim ve yenilenmeler olmuştur.

Ülkemizdeki pirinç değirmencilerinin sorunları ve olası çözümleri hakkında neler düşünüyorsunuz?
Sektörün temel sorunları, Türkiye imalat sanayinin temel sorunlarından farklı değildir. Ancak temel sorunların çözümü için yapılması gerekenler şunlardır:

Ekonomik düzenlemelerde kamu kurumu olmayan bağımsız mesleki örgütlenmelerinin daha etkin rol alması, sorumlulukları oranına dengeli oranda söz sahibi de olmaları sağlanmalıdır.     Sayfa2